Quang cảnh hội thảo

Hội thảo được tổ chức nhằm phục vụ quá trình xây dựng Đề án “Bộ chỉ tiêu thống kê về các ngành công nghiệp văn hóa trên địa bàn thành phố Hà Nội”, với sự tham gia của các chuyên gia trong nước, quốc tế thuộc lĩnh vực thống kê và công nghiệp văn hóa. Đồng chủ tọa có đồng chí Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội; bà Phạm Thị Thanh Hường, Trưởng Ban Văn hóa, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội; TS Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội; TS Phạm Thị Lan Anh, Trưởng phòng Quản lý Di sản văn hóa, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội.

Phát biểu đề dẫn, đồng chí Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho rằng công nghiệp văn hóa ngày càng thể hiện rõ vai trò như một động lực tăng trưởng mới, song đây là lĩnh vực có phạm vi rộng, tính liên ngành cao và nhiều giá trị khó lượng hóa bằng phương pháp thống kê truyền thống. Nếu doanh thu của doanh nghiệp điện ảnh có thể đo đếm tương đối rõ, thì những giá trị lan tỏa từ lễ hội, di sản, bản sắc văn hóa hay sức hấp dẫn sáng tạo đối với phát triển đô thị lại đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện hơn.

Theo bà Lê Thị Ánh Mai, mục tiêu cốt lõi không chỉ là xác định công nghiệp văn hóa đóng góp bao nhiêu cho tăng trưởng kinh tế mà quan trọng hơn là xây dựng được phương pháp đo lường đúng và đủ những giá trị mà lĩnh vực này tạo ra. Bộ chỉ tiêu của Hà Nội được định hướng theo 11 ngành, lĩnh vực, trong đó 10 ngành bám theo Quyết định số 2486/QĐ-TTg ngày 14-11-2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và bổ sung lĩnh vực ẩm thực mang đặc trưng riêng của Hà Nội.

Hội thảo tiếp nhận 21 tham luận, trong đó có 8 tham luận được trình bày trực tiếp, tập trung vào các nhóm nội dung từ cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc tế, thực tiễn triển khai tại các địa phương đến những thách thức đặc thù của Hà Nội, phương pháp thu thập dữ liệu, kỹ thuật xây dựng chỉ tiêu và các vấn đề liên quan như bình đẳng giới, phát triển bền vững, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế.

Từ góc nhìn quốc tế, các chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm đánh giá công nghiệp văn hóa tại Anh, Trung Quốc và Pháp, đồng thời đưa ra nhiều khuyến nghị cho Hà Nội. Ông Tom Fleming, chuyên gia tư vấn công nghiệp văn hóa của Hội đồng Anh, cho rằng Hà Nội cần xây dựng cơ sở dữ liệu có tính liên thông để tăng khả năng so sánh quốc tế, đồng thời bổ sung các chỉ số phản ánh mối quan hệ giữa văn hóa với y tế, môi trường và phát triển xã hội. Ông cũng nhấn mạnh hệ thống chỉ tiêu nên bám các tiêu chuẩn của UNESCO, đồng thời nhận diện rõ lợi thế cạnh tranh và đặc trưng riêng của hệ sinh thái công nghiệp văn hóa Hà Nội.

Giáo sư Xiang Yong, Học viện Nghệ thuật, Đại học Bắc Kinh, Viện trưởng Viện Công nghiệp Văn hóa tại Đại học Bắc Kinh cho rằng Hà Nội cần xây dựng hệ thống phân loại phù hợp với điều kiện của Thủ đô và gắn chặt với hệ thống phân loại ngành công nghiệp của Việt Nam. Theo ông, những lĩnh vực có khả năng định hình bản sắc văn hóa và phát huy thế mạnh sáng tạo như múa rối nước, âm nhạc dân gian hay nghệ thuật sơn mài cần được quan tâm trong quá trình thiết kế bộ chỉ tiêu.

TS Emmanuel Cerise, đại diện Vùng Thủ đô Paris tại Hà Nội, Giám đốc Cơ quan Hợp tác quốc tế Vùng Paris tại Việt Nam đánh giá Hà Nội có lợi thế lớn từ hệ thống di sản phong phú và không gian thuận lợi cho hoạt động sáng tạo. Tuy nhiên, theo ông, bài toán đặt ra không chỉ là bảo tồn mà còn phải tìm được phương thức sáng tạo để chuyển hóa giá trị di sản thành nguồn lực cho phát triển công nghiệp văn hóa.

Ở góc độ thống kê trong nước, ông Nguyễn Đình Thúy, nguyên Vụ trưởng Vụ Thống kê Công nghiệp, Tổng cục Thống kê đánh giá dự thảo bộ chỉ tiêu gồm 73 chỉ tiêu có cấu trúc khá toàn diện, bao quát từ đầu vào sản xuất, đóng góp kinh tế đến công tác quản lý nhà nước. Việc xây dựng bảng ánh xạ chi tiết theo mã ngành VSIC 2025 cũng được đánh giá là hướng đi phù hợp, góp phần bảo đảm tính thống nhất với Hệ thống thống kê quốc gia và tạo điều kiện so sánh giữa các địa phương.

Dự thảo cũng phân tầng chỉ tiêu theo mức độ sẵn có của dữ liệu, gồm 33 chỉ tiêu thuộc nhóm dữ liệu hành chính, 36 chỉ tiêu cần thực hiện thông qua điều tra và 4 chỉ tiêu ở mức thí điểm. Cách tiếp cận này được đánh giá có tính thực tiễn, giúp cân bằng giữa yêu cầu đầy đủ về mặt khoa học và khả năng triển khai trong thực tế, hạn chế tình trạng xây dựng bộ chỉ tiêu quy mô lớn nhưng khó vận hành.

TS Phạm Thị Thanh Hường, Trưởng Ban Văn hóa và ThS Trần Thị Ngọc Hân, Cán bộ Văn hóa, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội cùng cho rằng dữ liệu ngày càng trở thành công cụ trọng tâm trong hoạch định chính sách phát triển công nghiệp văn hóa. Việc tích hợp dữ liệu giữa văn hóa với lao động, giáo dục, du lịch, đổi mới sáng tạo và hạ tầng số sẽ giúp nâng cao năng lực quản trị, đánh giá hiệu quả chính sách và phân bổ nguồn lực.

Hai chuyên gia khuyến nghị Hà Nội tham chiếu các khung thống kê quốc tế của UNESCO, đặc biệt là FCS 2025, Culture|2030 Indicators và các cơ chế giám sát của Công ước 2005 về Bảo vệ và Phát huy sự đa dạng của các biểu đạt văn hóa. Về lâu dài, thành phố có thể nghiên cứu phát triển một trung tâm hoặc cơ chế theo dõi, phân tích và công bố định kỳ dữ liệu, xu hướng văn hóa và sáng tạo, qua đó hình thành nền tảng thông tin phục vụ quản lý và hoạch định chính sách.

Phát biểu kết thúc hội thảo, TS Nguyễn Viết Chức ghi nhận và trân trọng các ý kiến đóng góp của chuyên gia, nhà khoa học, đồng thời mong muốn cộng đồng chuyên môn tiếp tục đồng hành với Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội trong quá trình hoàn thiện bộ chỉ tiêu. Mục tiêu là xây dựng hệ thống đo lường phù hợp với đặc trưng Thăng Long - Hà Nội, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước và góp phần nâng cao vị thế của Hà Nội trong Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO.

Ngọc Ánh