Thực hiện Kế hoạch số 736/KH-UBND ngày 16-02-2026 của UBND thành phố Hà Nội về thông tin, truyền thông dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), trên cơ sở tài liệu do Sở Tư pháp cung cấp, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy đã biên soạn Tài liệu thông tin, tuyên truyền về công tác xây dựng Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

Nhằm nâng cao nhận thức, giúp cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân Thủ đô hiểu sâu sắc mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng của Dự án Luật, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy đề nghị các cơ quan, đơn vị tổ chức tuyên truyền sâu rộng, bảo đảm tiếp cận đầy đủ đến cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên và Nhân dân. Công tác tuyên truyền cần được triển khai nghiêm túc, đồng bộ, bảo đảm chất lượng và hiệu quả thiết thực.

Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) đã được Chính phủ trình Quốc hội tại Tờ trình số 128/TTr-CP ngày 28-3-2026 và dự kiến được Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất tháng 4-2026. Theo dự kiến, Luật sẽ có hiệu lực từ ngày 01-7-2026, riêng một số quy định liên quan đến thẩm quyền của Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội có hiệu lực từ ngày 01-6-2026.

Việc xây dựng Dự án Luật dựa trên các cơ sở chính trị, pháp lý quan trọng như Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV; các nghị quyết của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới; cùng các nghị quyết của Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội về chương trình lập pháp năm 2026.

Từ thực tiễn, nhiều cơ chế, chính sách tại Luật Thủ đô hiện hành không còn bảo đảm tính đặc thù, vượt trội; một số “điểm nghẽn” kéo dài như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, quá tải hạ tầng, hạn chế trong huy động nguồn lực vẫn chưa được khắc phục hiệu quả. Bối cảnh phát triển mới cùng yêu cầu xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc” đòi hỏi phải đổi mới tư duy xây dựng luật, trong đó Thủ đô không chỉ thực thi mà còn tham gia thiết kế chính sách.

Việc sửa đổi Luật Thủ đô nhằm hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò của Thủ đô; tạo hành lang pháp lý để thí điểm các cơ chế, chính sách đột phá, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị và năng lực dẫn dắt phát triển.

Dự án Luật quán triệt quan điểm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương của Đảng; bảo đảm phù hợp với Hiến pháp; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình. Các cơ chế, chính sách được xây dựng theo hướng vượt trội, phù hợp thực tiễn, tạo động lực phát triển mới, kế thừa và phát huy các quy định hiệu quả của Luật Thủ đô hiện hành và các cơ chế thí điểm.

Dự thảo Luật gồm 09 chương, 36 điều, giảm 18 điều so với Luật hiện hành, thể hiện cách tiếp cận mới theo hướng tăng cường phân quyền cho Thành phố, tạo không gian chủ động, sáng tạo và tự chịu trách nhiệm, đồng thời siết chặt kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình.

Luật tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò đặc thù của Thủ đô; xác lập giá trị pháp lý ưu tiên áp dụng của Luật Thủ đô; trao quyền cho Thành phố trong ban hành văn bản quy phạm pháp luật, thí điểm cơ chế, chính sách mới; mở rộng thẩm quyền trong tổ chức bộ máy, công vụ và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong các lĩnh vực quy hoạch, phát triển đô thị, giao thông, môi trường, trật tự, an toàn xã hội, Dự thảo Luật cho phép Thành phố chủ động quyết định nhiều nội dung quan trọng; đồng thời ban hành các biện pháp đặc thù để giải quyết các vấn đề cấp bách, nâng cao chất lượng sống của người dân.

Ở lĩnh vực văn hóa - xã hội, giáo dục, y tế, khoa học công nghệ và chuyển đổi số, Dự thảo Luật thiết lập các cơ chế, chính sách linh hoạt, ưu đãi nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế của Thủ đô, xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm lớn về đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Dự thảo Luật quy định các cơ chế huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính, ngân sách; mở rộng thẩm quyền của Thành phố trong quyết định đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và khai thác tài sản công; đồng thời cho phép áp dụng nhiều công cụ tài chính như phát hành trái phiếu, huy động vốn xã hội hóa.

Vai trò hạt nhân, trung tâm của Hà Nội trong vùng Thủ đô và các vùng kinh tế được nhấn mạnh thông qua các cơ chế liên kết, phối hợp phát triển vùng, thành lập Quỹ Phát triển vùng Thủ đô và triển khai các dự án liên kết hạ tầng, môi trường.

Đặc biệt, Dự thảo Luật dành riêng một chương quy định về giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình, nhằm thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, bảo đảm việc thực hiện các cơ chế, chính sách đúng mục tiêu, minh bạch, hiệu quả và phù hợp với lợi ích chung.

Việc ban hành và tổ chức tuyên truyền sâu rộng Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động, góp phần xây dựng Thủ đô Hà Nội phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Nguyễn Như Quyền