Hình thành các khu đô thị đa mục tiêu gắn với các động lực phát triển của Thủ đô

Theo Đề án, các khu đô thị đa mục tiêu sẽ được phát triển theo hướng phân bổ đồng đều tại 8 hướng của Thành phố, gắn với 9 trục động lực phát triển đã được xác định trong định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Việc bố trí các khu đô thị ưu tiên gần các hành lang giao thông chính và các đầu mối giao thông công cộng, nhằm nâng cao khả năng kết nối và khai thác hiệu quả hệ thống hạ tầng.

Đề án hướng tới đáp ứng nhu cầu nhà ở đa dạng của người dân, bao gồm nhà ở xã hội, nhà ở phục vụ tái định cư cho các dự án trọng điểm, nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê và nhà ở thương mại với tỷ lệ phù hợp.

Mục tiêu đặt ra là hình thành những không gian sống và làm việc bền vững, có khả năng tạo lập và duy trì sinh kế cho người dân ngay trong khu đô thị. Các khu đô thị được định hướng bố trí đầy đủ các chức năng thương mại, dịch vụ, sản xuất sạch, logistics đô thị, không gian làm việc và dịch vụ công cộng; đồng thời bảo đảm các điều kiện học tập, chăm sóc sức khỏe, văn hóa và thể thao phục vụ người dân.

Theo Đề án, tổng nhu cầu phát triển nhà ở giai đoạn 2021-2030 khoảng từ 195 đến 255 triệu mét vuông sàn. Sau khi đáp ứng nhu cầu về nhà ở xã hội khoảng 18 triệu mét vuông sàn và nhà ở do người dân tự xây dựng khoảng 45 triệu mét vuông sàn, Thành phố cần phát triển khoảng 132 đến 192 triệu mét vuông sàn nhà ở thương mại và nhà ở tái định cư trong các dự án khu đô thị đa mục tiêu.

Đề án cũng đặt mục tiêu 100% khu đô thị đa mục tiêu đáp ứng tiêu chí khu đô thị thông minh theo lộ trình thực hiện Đề án Đô thị thông minh của Thành phố.

Bảo đảm phát triển đồng bộ hạ tầng, đáp ứng yêu cầu an sinh xã hội

Đề án xác định việc bố trí đất công cộng, thương mại, dịch vụ, việc làm và các chức năng sử dụng đất khác trong từng dự án sẽ được xem xét cụ thể trên cơ sở quy mô dân số, nhu cầu thực tế và định hướng phát triển hạ tầng của từng khu vực, bảo đảm không thấp hơn các quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành.

Cơ cấu các loại hình nhà ở trong khu đô thị đa mục tiêu phải bám sát mục tiêu hình thành các khu đô thị theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, trong đó ưu tiên phục vụ công tác tái thiết đô thị khu vực trung tâm, giãn dân nội đô và bố trí tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm, đồng thời bảo đảm yêu cầu an sinh xã hội và phát triển đô thị đồng bộ.

Đáng chú ý, trường hợp sau 12 tháng kể từ ngày công trình được nghiệm thu đưa vào sử dụng mà căn hộ tái định cư chưa được bố trí hoặc không có người nhận theo phương án đã được phê duyệt, nhà đầu tư được đề xuất chuyển số căn hộ chưa sử dụng sang nhà ở xã hội để bán, cho thuê hoặc cho thuê mua.

Đề án cũng khuyến khích các nhà đầu tư chiến lược, nhà đầu tư có năng lực tài chính, kinh nghiệm và khả năng triển khai đồng bộ hạ tầng tham gia đầu tư khu đô thị đa mục tiêu theo quy định của pháp luật.

Các dự án phải ưu tiên đầu tư đồng bộ, đi trước một bước đối với hạ tầng xã hội thiết yếu, đặc biệt là hệ thống trường học đủ các cấp học, cơ sở y tế và các công trình phục vụ dân sinh. Việc phát triển khu đô thị đa mục tiêu phải gắn với bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân theo mô hình “sinh sống - làm việc - hưởng tiện ích tại chỗ”, đồng thời khuyến khích phát triển hệ sinh thái kinh tế đô thị đa dạng gồm thương mại, dịch vụ, kinh tế số, kinh tế sáng tạo và các mô hình sản xuất sạch.

Hoàn thiện cơ chế quản lý, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong vận hành đô thị

Đề án thí điểm mô hình doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong triển khai các dự án khu đô thị đa mục tiêu, đồng thời tạo điều kiện để các thành phần kinh tế khác tham gia đầu tư theo quy định của pháp luật.

Trong mô hình này, vai trò chủ đạo của doanh nghiệp nhà nước được thể hiện thông qua việc dẫn dắt tổ chức thực hiện dự án, kiểm soát mục tiêu phát triển và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, không đồng nhất với việc trực tiếp đầu tư toàn bộ nguồn vốn của dự án.

Đối với công tác quản lý và sử dụng nhà ở, Đề án yêu cầu thực hiện đúng mục đích sử dụng theo loại hình nhà ở đã được chấp thuận, bảo đảm tuân thủ các quy định của pháp luật về nhà ở, kinh doanh bất động sản, xây dựng, đất đai và các quy định liên quan.

Nhà ở thương mại được kinh doanh theo quy định; chủ đầu tư phải công khai tiêu chuẩn chất lượng, giá bán, bảo đảm tiến độ và chất lượng công trình. Người mua, thuê mua nhà ở thương mại không được bán lại nhà ở trong thời hạn 3 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền mua hoặc thuê mua; trường hợp có nhu cầu chuyển nhượng trước thời hạn này chỉ được bán lại cho chủ đầu tư dự án theo mức giá không vượt quá giá trong hợp đồng đã ký.

Nhà ở xã hội được quản lý, bán, cho thuê và cho thuê mua đúng đối tượng, điều kiện và trình tự, thủ tục theo quy định. Đối với nhà ở phục vụ tái định cư, việc bố trí thực hiện theo phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã được phê duyệt.

Theo lộ trình triển khai, trong Quý II/2026, Thành phố hoàn thành việc xây dựng, phê duyệt Đề án và tổ chức triển khai một số khu đô thị đa mục tiêu. Đến năm 2030, Thành phố phấn đấu hoàn thành và đưa vào vận hành từ 2 đến 3 khu đô thị đa mục tiêu, đồng thời đánh giá kết quả thực hiện để làm cơ sở tiếp tục nhân rộng mô hình trên địa bàn.

Đề án cũng yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý dân cư, quản lý hạ tầng, giám sát an ninh, an toàn và phòng cháy, chữa cháy, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng sống trong các khu đô thị mới.

Nguyễn Như Quyền