Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Lê Thị Ánh Mai trao Bằng xếp hạng di tích lịch sử - nghệ thuật cấp thành phố đình Cổ Ngõa Thượng tới đại diện Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Liên Minh

Đình Cổ Ngõa Thượng tọa lạc gần tuyến đê tả Đáy, quay hướng Tây Bắc, trên khu đất cao ráo, thoáng đãng. Tổng thể kiến trúc gồm nghi môn, nhà khách và tòa đại đình theo kiểu chữ “Đinh”, với Đại bái, Hậu cung cùng các hạng mục phụ trợ. Dù trải qua nhiều biến thiên của lịch sử, không gian đình vẫn giữ được nét uy nghi, hài hòa, là trung tâm sinh hoạt tâm linh và hội họp cộng đồng của người dân trong làng.

Theo các tư liệu còn lưu giữ như thần phả, sắc phong, long ngai, bài vị, đình thờ Thành hoàng làng là Hải Diệu tướng quân - vị tướng có công theo phò Hai Bà Trưng khởi nghĩa chống quân Đông Hán, góp phần bảo vệ nền độc lập dân tộc buổi đầu Công nguyên. Đến thời Lê Trung Hưng, đình còn phối thờ quận công Lê Bình - người được nhân dân tôn vinh vì có công tổ chức đắp đê ngăn lũ, giúp dân ổn định đời sống. Những lớp trầm tích lịch sử đó đã tạo nên chiều sâu giá trị đặc biệt cho di tích.

Trong dòng chảy thời gian, công trình từng xuống cấp do tác động của chiến tranh và điều kiện tự nhiên. Năm 2012, bằng nguồn xã hội hóa và sự chung tay của nhân dân, đình được phục dựng trên nền cũ theo hình thức truyền thống, bảo đảm tính trang nghiêm, bền vững. Cùng với kiến trúc, hệ thống di vật tại đình khá phong phú với nhiều chất liệu như gỗ, đồng, gốm sứ, giấy. Tiêu biểu là 5 đạo sắc phong thời Nguyễn, trong đó sớm nhất niên hiệu Tự Đức năm 1850 và muộn nhất niên hiệu Khải Định năm 1924, cùng kiệu bát cống, long đình, hoành phi, câu đối, cửa võng được chạm khắc tinh xảo. Những hiện vật này không chỉ có giá trị lịch sử, nghệ thuật mà còn là minh chứng sinh động cho truyền thống văn hóa của cộng đồng cư dân vùng đê tả Đáy.

Hằng năm, lễ hội đình Cổ Ngõa Thượng được tổ chức từ ngày 12 đến 16 tháng Giêng âm lịch với nghi thức tế lễ trang trọng, thu hút đông đảo nhân dân và con em quê hương tham dự. Bên cạnh phần lễ là phần hội với nhiều trò chơi dân gian như thổi cơm thi, đập niêu, bịt mắt bắt dê, leo dây, rước cây bông, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Ghi nhận những giá trị tiêu biểu về lịch sử và nghệ thuật, ngày 24-5-2025, UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 2618/QĐ-UBND xếp hạng đình Cổ Ngõa Thượng là di tích lịch sử - nghệ thuật cấp thành phố. Việc đón nhận Bằng xếp hạng không chỉ là niềm tự hào của nhân dân thôn Cổ Ngõa Thượng và xã Liên Minh, mà còn đặt ra yêu cầu tiếp tục bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị di sản, để ngôi đình thực sự trở thành điểm tựa văn hóa tinh thần bền vững của cộng đồng trong quá trình phát triển hiện nay.

Trần Thị Thu Hoài