Đồng chí Phạm Hồng Hoàn, Phó Bí thư Thường trực Đảng uỷ xã trao Bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp Thành phố cho Ban Quản lý di tích Đền Chính Khí

Đền Chính Khí thuộc Cụm dân cư số 2, Hạ Mỗ, xã Ô Diên (trước sáp nhập thuộc thôn Hạ Mỗ, xã Hạ Mỗ, huyện Đan Phượng cũ). Hạ Mỗ là vùng đất cổ, xưa là đất Ô Diên, tục gọi Kẻ Ó. Kết quả khai quật khảo cổ học tại các di chỉ Bá Nội, Kim Ngọc, Tân Lập cho thấy nơi đây từng là địa bàn cư trú của cư dân Việt cổ thuộc văn hóa Phùng Nguyên cách nay khoảng 3.500 - 4.000 năm. Đặc biệt, vùng đất này từng đi vào lịch sử với tư cách là kinh đô của Nhà nước Vạn Xuân dưới triều Hậu Lý Nam Đế ở thế kỷ VI, đánh dấu một giai đoạn khẳng định ý chí độc lập, tự chủ của dân tộc.

Được dựng trên khu đất cao nhất của làng, ở vị trí trung tâm thành cổ Ô Diên và quay hướng Tây Bắc, đền Chính Khí hội tụ cả yếu tố lịch sử lẫn phong thủy. Theo các bậc cao niên, trước đây đền có không gian rộng, hướng về núi Tản Lĩnh và sông Hồng, tạo thế sơn thủy hài hòa, gắn với vai trò trung tâm chính trị - quân sự thời kỳ Vạn Xuân. Di tích là nơi thờ Lý Phật Tử - người nối vị hiệu Nam Đế, đóng đô tại thành Ô Diên - cùng các vương tôn nhà Tiền Lý gồm Diêm La Phật Tử đại vương, Hy Minh Dũng Nghị đại vương, Nhã Lang linh ứng đại vương và Biệt súy Phổ Đỉnh đại vương. Tinh thần “chính khí” dân tộc, biểu tượng cho ý chí chống ngoại xâm của triều Hậu Lý trong cuộc kháng chiến chống quân Tùy năm 603, chính là tầng ý nghĩa sâu xa kết tinh trong tên gọi của ngôi đền.

Hiện nay, đền còn lưu giữ nhiều di vật có giá trị như bia đá “Hậu bị ký” dựng năm Thành Thái thứ 10 (1898), ba bát hương gốm phong cách thời Nguyễn, hệ thống câu đối, hòm sắc, hương án gỗ. Tấm bia “Hậu bị ký” không chỉ phản ánh quá trình tồn tại của di tích mà còn ghi lại sự kiện cộng đồng cư dân giúp đỡ người An Lão Thị khi mới đến định cư, thể hiện truyền thống cố kết cộng đồng và đạo lý nhân nghĩa của người dân Hạ Mỗ.

Theo ký ức của nhân dân, đền được xây dựng từ đầu thế kỷ XIX với quy mô bề thế, kiến trúc hình chữ Đinh gồm Đại bái và Hậu cung. Năm 1947, thực hiện chủ trương tiêu thổ kháng chiến, nhân dân đã dỡ bỏ công trình để ngăn chặn thực dân Pháp lợi dụng chiếm đóng. Hòa bình lập lại, người dân chung sức dựng lại đền trên nền cũ với quy mô nhỏ hơn. Qua nhiều lần tu bổ, tôn tạo, hiện di tích gồm Nghi môn, đền chính có mặt bằng hình chữ Nhất dọc và hai nhà tả - hữu vu, mang phong cách kiến trúc truyền thống.

Không chỉ có giá trị lịch sử, đền Chính Khí còn là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng dân cư địa phương. Hằng năm, vào ngày mùng 7 tháng Giêng, lễ hội làng được tổ chức trang trọng, tái hiện huyền thoại về thành cổ Ô Diên và các nhân vật thời Vạn Xuân, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp tinh thần đoàn kết và gìn giữ phong tục tập quán.

Từ những giá trị tiêu biểu đó, căn cứ đề nghị của nhân dân Hạ Mỗ năm 2025, UBND thành phố Hà Nội đã quyết định xếp hạng đền Chính Khí là di tích lịch sử cấp thành phố theo quy định của Luật Di sản văn hóa.

Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Phạm Hồng Hoàn, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã nhấn mạnh việc đền Chính Khí đón nhận Bằng xếp hạng không chỉ là niềm vinh dự của nhân dân xã Ô Diên mà còn là động lực để địa phương tiếp tục gìn giữ, phát huy giá trị di tích, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân, góp phần làm giàu thêm truyền thống văn hiến của xã Ô Diên và Thủ đô.

Đồng chí Phạm Hồng Hoàn ghi nhận, biểu dương những đóng góp tích cực của cán bộ và nhân dân Cụm dân cư số 2 - Hạ Mỗ trong công tác gìn giữ, tu bổ, bảo vệ di tích; đồng thời đề nghị Ban quản lý di tích và cán bộ, nhân dân Cụm dân cư số 2 - Hạ Mỗ tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý, giữ gìn cảnh quan môi trường; tổ chức hoạt động tín ngưỡng, lễ hội bảo đảm văn minh, an toàn, tiết kiệm; phát huy giá trị di tích gắn với giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã, xây dựng xã Ô Diên ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Nguyễn Hoè