Mỗi độ Tết đến xuân về, bên cạnh sắc đào Nhật Tân hay quất cảnh quen thuộc, ngày càng nhiều người tìm về một thú chơi tao nhã của người xưa - mai trắng, hay còn gọi là nhất chi mai. Không rực rỡ, phô trương, mai trắng chinh phục người thưởng hoa bằng vẻ đẹp tinh khôi, thanh cao và cốt cách bền bỉ giữa mùa đông giá lạnh. Chính sự giản dị ấy lại làm nên sức hút riêng, khiến mai trắng trở thành lựa chọn của những người tìm kiếm chiều sâu văn hóa trong không gian Tết.

Mai trắng Suối Hai - Nét thanh tao ngày xuân, sinh kế ổn định cho người dân
Trên vùng đất đồi gò thôn An Hòa, xã Suối Hai, những vườn mai trắng đang vào độ nụ, sẵn sàng bung sắc đón xuân. Không chỉ góp phần tô điểm cho dải đất dưới chân núi Tản, mai trắng còn mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững, mang lại nguồn thu nhập cao, ổn định cho người dân địa phương.
Những ngày giáp Tết, không khí tại các vườn mai ở An Hòa trở nên nhộn nhịp. Hai tháng cuối năm luôn là giai đoạn cao điểm khi người trồng vừa hoàn thiện các chậu mai thế phục vụ thị trường Tết, vừa ươm trồng, chăm sóc lứa cây mới cho mùa sau. Giữa bạt ngàn mai trắng đang vào nụ, vườn của anh Đỗ Quang Thụy là một trong những điểm đến tiêu biểu.
Mỗi dịp Tết, gia đình anh Đỗ Quang Thụy xuất bán hàng nghìn gốc mai trắng; riêng năm vừa qua, số lượng mai xuất vườn đạt khoảng 3.000 cây. Để đáp ứng nhu cầu thị trường, gia đình anh phải thuê hàng chục lao động thời vụ trong dịp cao điểm, còn ngày thường duy trì từ ba đến năm nhân công chăm sóc vườn.
Anh Đỗ Quang Thụy, thôn An Hòa, xã Suối Hai chia sẻ: Hiện nay mỗi năm gia đình tôi cung cấp ra thị trường khoảng từ 3.000 đến 4.000 chậu mai trắng chơi Tết. Diện tích trồng mai phôi khoảng hơn 2,5 héc-ta. Khoảng chục năm trở lại đây, nhu cầu chơi mai trắng của bà con các tỉnh tăng rõ rệt nên tôi tiếp tục mở rộng quy mô để đáp ứng thị trường.
Sinh ra trong gia đình có truyền thống trồng cây cảnh, anh Thụy được cha truyền dạy kinh nghiệm từ sớm. Dù tốt nghiệp đại học chuyên ngành công nghệ thông tin và có nhiều cơ hội khác, anh vẫn quyết định trở về quê hương khi mai trắng bắt đầu bén rễ trên đất An Hòa. Sự lựa chọn ấy không chỉ mang tính nghề nghiệp mà còn là sự gắn bó với giá trị văn hóa truyền thống.
Theo anh Thụy, trồng mai trắng mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với mô hình trồng trọt, chăn nuôi thông thường. Với giá bán buôn trung bình khoảng 200 nghìn đồng mỗi gốc, doanh thu của các hộ trồng mai có thể dao động từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng mỗi năm, tùy quy mô và chất lượng sản phẩm.
Gia đình anh Đỗ Quang Tuấn, cũng ở thôn An Hòa, đã gắn bó với nghề trồng mai hơn 20 năm. Từ những ngày đầu còn nhiều khó khăn, đến nay vườn mai của anh phát triển ổn định, mỗi năm xuất bán khoảng 2.000–2.500 gốc mai thế cùng hàng vạn cây giống. Kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều năm giúp anh chú trọng từng khâu từ chọn giống, tạo dáng, bón phân đến phòng trừ sâu bệnh.
Anh Đỗ Quang Tuấn cho biết: Trong năm, cây mai phải trải qua nhiều lần cắt tỉa, thường là hai đến ba lần. Đến khoảng đầu tháng Chạp, tùy theo thời tiết mà quyết định tuốt lá sớm hay muộn. Nếu trời lạnh thì tuốt lá sớm hơn, còn nếu ấm thì tuốt muộn để hoa nở đúng dịp và đạt chất lượng đẹp nhất.
Giá mai trắng tại vườn khá đa dạng, từ dưới một triệu đồng với chậu nhỏ đến vài triệu đồng cho cây dáng đẹp; những gốc mai lâu năm, tạo thế cầu kỳ có thể đạt giá hàng chục triệu đồng. Những ngày cận Tết, thương lái từ nhiều tỉnh, thành tìm về đặt hàng. Bên cạnh hình thức bán trực tiếp, nhiều hộ đã tận dụng nền tảng số để quảng bá và tiêu thụ sản phẩm, mở rộng thị trường ngoài địa phương.
Anh Nguyễn Mạnh Hùng, thương lái cây cảnh ở Nam Định nhận xét: Mai trắng thể hiện sự tao nhã, thanh tâm. Tôi ấn tượng với mai của anh Thụy vì cây khỏe, dễ chăm sóc. Thú chơi mai trắng nên được nhân rộng để giữ gìn nét văn hóa thanh tao ngày Tết.
Thực tế, người thưởng mai không chỉ ngắm hoa mà còn thưởng dáng, thưởng thế và cảm nhận cốt cách thanh khiết của loài hoa từng được giới trí thức xưa ưa chuộng. Mai trắng nở giữa giá lạnh, biểu trưng cho sự bền bỉ và phẩm chất kiên cường.
Giữa thị trường cây cảnh Tết ngày càng đa dạng, mai trắng Suối Hai vẫn giữ được chỗ đứng riêng. Từ thú chơi tao nhã của người xưa, nhất chi mai hôm nay đã trở thành sản phẩm kinh tế chủ lực trên đất đồi An Hòa, vừa gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống, vừa góp phần nâng cao thu nhập, tạo sinh kế bền vững cho người dân mỗi độ xuân về.
Khuất Duyên