Trên địa bàn xã Xuân Mai hiện có 4 Nghĩa trang Liệt sĩ, là nơi an nghỉ của 371 liệt sĩ. Trong đó, 47 phần mộ chưa xác định danh tính tập trung tại 3 nghĩa trang thuộc các thôn Xuân Linh, Xuân Hà và Phương Hạnh. Cụ thể, Nghĩa trang Liệt sĩ Xuân Mai tại thôn Xuân Linh có 15 phần mộ, thôn Xuân Hà có 19 phần mộ và thôn Phương Hạnh có 13 phần mộ chưa xác định thông tin.

Triển khai kế hoạch của UBND xã về thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, địa phương chủ động xây dựng phương án, phân công nhiệm vụ, tổ chức lực lượng và phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan. Với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm, toàn bộ 47 phần mộ được khai quật trong các ngày 1-9, 2-9 và 4-9-2026, hoàn thành sớm hơn tiến độ đề ra.

Qua khai quật, 30 phần mộ có hài cốt đủ điều kiện lấy mẫu ADN, 15 phần mộ không đủ điều kiện lấy mẫu và 2 phần mộ không tìm thấy hài cốt. Việc lấy mẫu đối với các trường hợp đủ điều kiện được thực hiện theo đúng quy trình, kỹ thuật, chú trọng bảo đảm chính xác, an toàn, không để xảy ra sai sót, nhầm lẫn.

Trong quá trình triển khai, xã Xuân Mai phối hợp với các thành viên Tổ công tác số 11, Tổ công tác số 12 của Ban Chỉ đạo thành phố phụ trách, hỗ trợ công tác lấy mẫu trên địa bàn. Các đơn vị gồm Sư đoàn Bộ binh 308, Lữ đoàn Xe tăng 201, Trường Sĩ quan Đặc công 305, Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân I và Kho J106 cũng tham gia phối hợp thực hiện nhiệm vụ.

Các lực lượng hiệp đồng chặt chẽ từ khảo sát, chuẩn bị hiện trường đến tổ chức khai quật, lấy mẫu và bảo đảm các điều kiện phục vụ. Toàn bộ quá trình được tiến hành nghiêm túc, thận trọng, đúng quy trình chuyên môn, đồng thời giữ gìn sự trang nghiêm đối với nơi an nghỉ của các liệt sĩ.

Song song với công tác khai quật và lấy mẫu, xã Xuân Mai thực hiện số hóa hồ sơ, bảo quản, lưu mẫu tạm thời, vận chuyển và bàn giao mẫu cho đơn vị giám định ADN. Các mẫu sinh phẩm được tiếp nhận, quản lý theo quy định; mặt bằng các phần mộ sau khi hoàn thành công việc được hoàn trả về trạng thái ban đầu.

Việc hoàn thành khai quật 47 phần mộ và lấy các mẫu ADN đủ điều kiện là bước quan trọng trong quá trình xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trên địa bàn xã Xuân Mai. Kết quả này thể hiện trách nhiệm và sự tri ân của cấp ủy, chính quyền, nhân dân địa phương đối với các Anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Thời gian tới, xã Xuân Mai tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng rà soát, thu thập, xác minh thông tin, hoàn thiện hồ sơ và triển khai các bước phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Qua đó, góp phần đáp ứng nguyện vọng của thân nhân liệt sĩ, tiếp tục lan tỏa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”.

Hoàng Thị Tình