Quang cảnh phiên chất vấn

Nhìn nhận thẳng thắn những “điểm nghẽn” từ thực tiễn

Thực hiện Chương trình giám sát năm 2026 và triển khai Chỉ thị số 15-CT/TW ngày 15-10-2026 của Bộ Chính trị về “Bảo đảm an ninh môi trường trong thời kỳ phát triển mới”, Thường trực HĐND thành phố Hà Nội đã tổ chức phiên chất vấn chuyên đề về lĩnh vực môi trường. Phiên chất vấn do Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND Thành phố Phùng Thị Hồng Hà chủ trì, kết nối trực tuyến tới 126 điểm cầu xã, phường, thị trấn trên toàn địa bàn.

Phó Bí thư Thành uỷ, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà phát biểu khai mạc phiên chất vấn

Phát biểu khai mạc phiên chất vấn, Phó Bí thư Thành uỷ, Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh, cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, Hà Nội đang phải đối mặt với áp lực gia tăng về chất thải rắn, ô nhiễm nguồn nước và chất lượng không khí. Thành phố đã xác định ô nhiễm môi trường là một trong 5 “điểm nghẽn” lớn cần ưu tiên tập trung tháo gỡ. Phiên chất vấn không chỉ nhằm kiểm điểm công tác quản lý điều hành, mà quan trọng hơn là làm rõ nguyên nhân, xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từ đó đề ra giải pháp và thời hạn khắc phục cụ thể.

Theo báo cáo giám sát của Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường HĐND Thành phố, thời gian qua, hệ thống cơ chế, chính sách về bảo vệ môi trường của Hà Nội đã từng bước được hoàn thiện với 33 văn bản chỉ đạo, hướng dẫn đồng bộ. Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của các cấp chính quyền, tỷ lệ xử lý chất thải rắn sinh hoạt bằng công nghệ đốt rác phát điện hiện đại đã đạt 83%, giảm tỷ lệ chôn lấp xuống còn 17%. Bên cạnh đó, việc chuyển đổi 875 xe buýt sang sử dụng năng lượng xanh (đạt 44,3%) và triển khai các vùng phát thải thấp từ ngày 1-7-2026 đã mang lại những tín hiệu tích cực cho môi trường không khí Thủ đô.

Đại diện các sở, ngành thành phố tham dự phiên chất vấn

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả ghi nhận được, bức tranh môi trường Hà Nội vẫn tồn tại không ít bất cập kéo dài. Báo cáo giám sát cũng như phóng sự thực tế tại phiên chất vấn đã chỉ rõ: Tình trạng điểm tồn lưu rác thải, “chân rác” tự phát tại một số địa phương vẫn chưa được giải quyết triệt để; hạ tầng thu gom, điểm trung chuyển rác thải ở cấp xã chưa đáp ứng yêu cầu; việc xử lý tro bay tồn lưu tại các nhà máy điện rác còn vướng mắc; nạn đổ trộm chất thải rắn xây dựng diễn ra phức tạp tại các khu vực ven đô; công tác phân loại rác thải tại nguồn triển khai thiếu đồng bộ...

Chất vấn sôi nổi, đi thẳng vào trách nhiệm ngành và địa phương

Tại phiên họp, các đại biểu HĐND Thành phố đã thể hiện tinh thần làm việc tích cực, đặt ra nhiều câu hỏi góc cạnh, chất vấn trực diện lãnh đạo các sở, ngành và Chủ tịch UBND các xã, phường liên quan.

Đại biểu Lê Minh Tú đặt câu hỏi

Một trong những vấn đề thu hút sự chú ý đặc biệt của các đại biểu là những bất cập trong công tác vệ sinh môi trường sau khi thành phố triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 1-7-2025. Đại biểu Lê Minh Tú (Tổ đại biểu số 16) và đại biểu Tô Trung Thành (Tổ đại biểu số 17) phản ánh, việc phân cấp quản lý thu gom, vận chuyển rác thải về cho 126 xã, phường đã dẫn đến tình trạng manh mún, xé lẻ gói thầu. Từ 30 gói thầu lớn cấp quận, huyện trước đây chia thành 126 gói thầu nhỏ, gây lệch pha về chất lượng dịch vụ, thời gian thu gom và phương tiện máy móc trên cùng một tuyến đường giáp ranh giữa các địa phương.

Đại biểu Lâm Thị Quỳnh Dao đặt câu hỏi

Liên quan đến quy hoạch xử lý rác và kinh tế tuần hoàn, đại biểu Nguyễn Thị Diễm Hằng (Tổ đại biểu số 12) đặt vấn đề về sự tương thích giữa công suất đốt rác phát điện với định hướng phân loại rác tại nguồn. Đại biểu nhấn mạnh, rác thải thực phẩm chiếm khoảng 50% lượng rác sinh hoạt. Nếu phân loại tốt tại nguồn, lượng rác đưa vào lò đốt sẽ giảm đáng kể, giúp tiết kiệm ngân sách và coi chất thải là nguồn tài nguyên tái chế.

Đối với vi phạm đổ trộm chất thải xây dựng, đại biểu Lâm Thị Quỳnh Giao (Tổ đại biểu số 10) đề nghị làm rõ trách nhiệm quản lý và công tác phối hợp chia sẻ dữ liệu camera, giám sát hành trình phương tiện giữa lực lượng Công an, các sở chuyên ngành và chính quyền cơ sở tại các địa bàn như Đại Thành, Bát Tràng, Hồng Vân.

Trong khi đó, đại biểu Đoàn Việt Cường (Tổ đại biểu số 28) gay gắt phản ánh tình trạng rác thải tồn đọng lâu ngày tràn ra đường giao thông tại điểm tập kết Kim Thư (xã Thanh Oai), Bình Đà (xã Bình Minh) hay việc xe gom rác đỗ chiếm lòng đường trong giờ cao điểm tại phố Tam Trinh (phường Tương Mai).

Giải trình thẳng thắn, cam kết khắc phục dứt điểm

Giải trình trước HĐND Thành phố, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Thanh Nam thừa nhận những bất cập do việc chia nhỏ địa bàn quản lý rác thải theo ranh giới hành chính. Đồng chí cho biết, việc chia nhỏ gói thầu khiến các nhà thầu khó đầu tư đồng bộ thiết bị hiện đại. Tiếp thu ý kiến đại biểu, thời gian tới, Sở sẽ rà soát, nghiên cứu phương án tổ chức lại dịch vụ thu gom rác theo vùng, đảm bảo tính thống nhất trên toàn thành phố; đồng thời khẩn trương ban hành bộ tiêu chí kỹ thuật chuẩn hóa hồ sơ mời thầu, từng bước loại bỏ các đơn vị yếu kém.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Nam trả lời đại biểu

Về định hướng xử lý rác thải, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, Hà Nội quyết tâm hoàn thành mục tiêu đến hết năm 2027 cơ bản xử lý toàn bộ rác thải sinh hoạt bằng công nghệ hiện đại, tiến tới chấm dứt hoàn toàn việc chôn lấp rác thải tươi. Thành phố đang đẩy nhanh tiến độ 4 dự án xử lý chất thải tích hợp công nghệ sấy, đốt phát điện tiên tiến, đồng thời rà soát phương án tái chế tro xỉ, tro bay làm vật liệu xây dựng nhằm giảm áp lực cho quỹ đất.

Trả lời về công tác xử lý vi phạm pháp luật môi trường, Đại tá Nguyễn Đức Long, Phó Giám đốc Công an thành phố Hà Nội thông tin: Từ tháng 7-2025 đến nay, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố 9 vụ án với 29 bị can liên quan đến tội danh gây ô nhiễm môi trường, trong đó có 6 vụ án đổ trộm, chôn lấp chất thải xây dựng. Công an Thành phố đã lập danh sách 257 cơ sở và 53 điểm nóng có nguy cơ ô nhiễm cao để tập trung xử lý. Thời gian tới, lực lượng Công an sẽ siết chặt kiểm tra xe quá tải, tăng cường phạt nguội qua camera và phối hợp với các sở, ngành đẩy nhanh tiến độ xây dựng các bãi xử lý chất thải xây dựng tập trung.

Ở cấp cơ sở, Chủ tịch UBND phường Tương Mai và đại diện UBND các xã Thanh Oai, Bình Minh đã thẳng thắn nhận trách nhiệm về những tồn tại trên địa bàn. Lãnh đạo các địa phương cam kết thu dọn dứt điểm các điểm đọng rác, lắp đặt hệ thống camera giám sát, điều chỉnh thời gian vận chuyển rác và chấm dứt ngay tình trạng tập kết xe rác dưới lòng đường gây cản trở giao thông.

Đồng bộ giải pháp, tạo chuyển biến rõ nét cho môi trường Thủ đô

Điều hành phiên chất vấn, Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà đánh giá cao tinh thần nghiêm túc, thẳng thắn của các đại biểu cũng như sự tiếp thu, cam kết trách nhiệm của lãnh đạo UBND Thành phố, các sở, ngành và địa phương.

Phó Bí thư Thành uỷ, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà điều hành phiên chất vấn

Chủ tịch HĐND Thành phố nhấn mạnh, công tác bảo vệ môi trường là nhiệm vụ vừa cấp bách vừa mang tính chiến lược lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự hưởng ứng tích cực từ phía nhân dân. Để tạo bước chuyển biến thực chất sau phiên chất vấn, Thường trực HĐND Thành phố đề nghị UBND Thành phố và các cơ quan liên quan tập trung thực hiện tốt các nhóm nhiệm vụ trọng tâm:

Một là, khẩn trương rà soát, thống nhất đánh giá nguồn lực thực hiện nhiệm vụ phân cấp quản lý môi trường cho cấp xã; hoàn thành việc bố trí, đào tạo cán bộ chuyên trách và điều chỉnh định mức phân bổ kinh phí trước tháng 12-2026.

Hai là, sớm hoàn thiện Quy hoạch chuyên ngành quản lý chất thải rắn Thủ đô; ban hành bộ đơn giá, định mức kỹ thuật đồng bộ; xây dựng cơ chế ưu tiên tiêu thụ các sản phẩm tái chế từ chất thải xây dựng và tro xỉ trong các dự án đầu tư công.

Ba là, tăng cường ứng dụng công nghệ số, kết nối dữ liệu camera giám sát giữa Công an Thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường với các địa phương để phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi đổ trộm chất thải và ô nhiễm môi trường.

Bốn là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh chung, thực hiện phân loại rác thải tại nguồn và đổ rác đúng giờ, đúng nơi quy định.

Phó Bí thư Thành uỷ, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà phát biểu tại phiên chất vấn

Phiên chất vấn khép lại với niềm tin và kỳ vọng lớn từ cử tri Thủ đô. Những cam kết cụ thể, lộ trình rõ ràng được đưa ra tại nghị trường sẽ là thước đo quan trọng để HĐND Thành phố tiếp tục theo dõi, giám sát. Với sự chỉ đạo quyết liệt của Thành ủy, sự đồng hành của HĐND và sự vào cuộc tích cực của UBND Thành phố cùng các tầng lớp nhân dân, Hà Nội quyết tâm tháo gỡ thành công “điểm nghẽn” ô nhiễm, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, xây dựng Thủ đô ngày càng Văn minh - Modern - Xanh - Sạch - Đẹp.

Bảo Vy - Thanh Thủy