Quang cảnh toạ đàm

Hướng tới kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Bảo tàng Hà Nội tổ chức tọa đàm “Hậu phương và tiền tuyến – Những lá thư không tem” như một không gian kết nối giữa quá khứ và hiện tại, nơi những ký ức chiến tranh được kể lại bằng chính lời của những nhân chứng lịch sử và những người đã dành nhiều tâm huyết lưu giữ ký ức của một thời hoa lửa. Không chỉ là hoạt động tri ân các thế hệ đi trước, chương trình còn góp phần khơi dậy những giá trị nhân văn, giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu sâu sắc hơn về những hy sinh, mất mát và khát vọng hòa bình của dân tộc.

Tại tọa đàm, ông Nguyễn Xuân Thuần, nguyên sinh viên Trường Đại học Nông nghiệp I, cựu chiến binh từng trực tiếp chiến đấu trong Sư đoàn 308 tại chiến trường Quảng Trị đã chia sẻ nhiều câu chuyện xúc động về những năm tháng cầm súng bảo vệ Tổ quốc. Ông nhớ lại ngày 6-9-1971, thời điểm lên đường nhập ngũ trong đợt tổng động viên đầu tiên của miền Bắc, cũng là ngày những sinh viên của “Đội quân 6971” rời giảng đường để bước vào chiến trường với tinh thần sẵn sàng cống hiến tuổi trẻ cho độc lập, tự do của dân tộc.

Qua những ký ức chân thực và mộc mạc, ông Nguyễn Xuân Thuần kể về quyết định viết đơn tình nguyện nhập ngũ mà không báo với gia đình bởi đã xác định lên đường là chấp nhận mọi hy sinh. Những tâm sự về việc hiếm khi gửi thư về nhà vì không biết liệu mình còn sống khi lá thư đến nơi đã khiến nhiều người tham dự xúc động. Đó không chỉ là câu chuyện của riêng một người lính mà còn phản ánh tâm thế, bản lĩnh và sự hy sinh thầm lặng của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.

Từ những trải nghiệm nơi chiến trường, những dòng thơ được ông ghi lại trong cuốn nhật ký đã trở thành tiếng lòng của người lính giữa thời khắc sinh tử. Hình ảnh “những lá thư không tem” được nhắc đến như biểu tượng đặc biệt của chiến tranh, khi mỗi bức thư không đơn thuần là lời nhắn gửi mà còn là nơi gửi gắm niềm tin, tình cảm và hy vọng. Những kỷ vật được ông trao tặng, từ cuốn nhật ký đến các trang viết còn lưu giữ sau chiến tranh, đã trở thành những minh chứng chân thực, góp phần tái hiện một giai đoạn lịch sử bằng những ký ức rất đời thường nhưng giàu giá trị nhân văn.

Nếu câu chuyện của người lính tái hiện sự khốc liệt nơi tiền tuyến thì phần chia sẻ của bà Vũ Thị Lui lại đưa người nghe đến với những lặng thầm nơi hậu phương. Mối tình giữa bà và liệt sĩ Trần Minh Tiến được kể lại bằng những ký ức giản dị nhưng đầy xúc động, với những cuộc gặp gỡ ngắn ngủi, những lá thư chất chứa yêu thương và niềm tin trong những ngày đất nước còn chia cắt. Những dự định bình dị về một đám cưới đã phải gác lại trước tiếng gọi của Tổ quốc, để rồi cuộc gặp cuối cùng trước khi người lính vào chiến trường miền Nam trở thành ký ức theo bà suốt cuộc đời.

Tiếp nối những câu chuyện của các nhân chứng, Đại tá, nhà văn Đặng Vương Hưng chia sẻ hành trình hơn hai thập kỷ sưu tầm thư từ, nhật ký và kỷ vật chiến tranh nhằm lưu giữ những giá trị lịch sử cho các thế hệ mai sau. Với nhiều đóng góp trong việc khởi xướng hoạt động biên soạn “Những lá thư thời chiến Việt Nam”, đồng thời sáng lập tổ chức “Trái tim người lính”, ông đã góp phần kết nối nhiều mảnh ghép ký ức, đưa những câu chuyện tưởng như bị thời gian lãng quên trở lại với công chúng bằng những giá trị nhân văn sâu sắc.

Không chỉ tái hiện ký ức chiến tranh, tọa đàm còn đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong bối cảnh hiện nay. Phát biểu tại chương trình, ông Đặng Văn Biểu, Phó Giám đốc Bảo tàng Hà Nội cho biết, Bảo tàng sẽ tiếp tục tổ chức nhiều hoạt động chuyên đề nhằm đưa lịch sử đến gần hơn với công chúng. Theo ông, mỗi hiện vật lịch sử không chỉ là minh chứng của quá khứ mà còn chứa đựng những câu chuyện giàu cảm xúc cần được kể lại bằng nhiều hình thức sinh động để góp phần giáo dục truyền thống, bồi đắp lòng yêu nước và ý thức gìn giữ các giá trị lịch sử cho thế hệ trẻ.

Khép lại chương trình, những câu chuyện từ tiền tuyến, hậu phương và hành trình gìn giữ ký ức đã tạo nên dòng chảy cảm xúc xuyên suốt, giúp người tham dự cảm nhận sâu sắc hơn về giá trị của hòa bình và sự hy sinh của các thế hệ đi trước. Những “lá thư không tem” không chỉ là ký vật của một thời chiến tranh mà còn trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, niềm tin và khát vọng thống nhất dân tộc. Thông qua hoạt động ý nghĩa này, Bảo tàng Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò là không gian lưu giữ ký ức lịch sử, đồng thời lan tỏa những giá trị văn hóa, truyền thống đến với cộng đồng, góp phần bồi đắp bản sắc và trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với lịch sử dân tộc.

Ngọc Ánh - Trịnh Lan