Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức ra mắt trưng bày chuyên đề “Bút thép, lòng son”

Chuyên đề được xây dựng nhằm tôn vinh truyền thống vẻ vang của nền báo chí cách mạng Việt Nam, đồng thời bày tỏ sự tri ân đối với các thế hệ nhà báo đã kiên cường cống hiến trên mặt trận tư tưởng, góp phần vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Không gian trưng bày mở cửa phục vụ công chúng từ ngày 16-6 đến hết ngày 15-11-2026 tại Di tích Nhà tù Hỏa Lò, số 1 phố Hỏa Lò, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội. Điểm mới của chuyên đề là việc ứng dụng công nghệ số trong hoạt động thuyết minh, cho phép khách tham quan quét mã QR để nghe nội dung giới thiệu trên các nền tảng Spotify và Apple Podcasts, góp phần nâng cao trải nghiệm tìm hiểu lịch sử bằng hình thức trực quan, thuận tiện và phù hợp với xu hướng tiếp cận thông tin hiện đại.

Thông qua ba chủ đề “Báo chí cách mạng Việt Nam - Những dấu mốc lịch sử”, “Bút thép, lòng son” và “Tiếp nối dòng chảy”, triển lãm tái hiện hành trình hơn một thế kỷ hình thành, phát triển và đồng hành của báo chí cách mạng với từng giai đoạn lịch sử của đất nước. Mở đầu là dấu mốc ngày 21-6-1925, khi Báo Thanh Niên do Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập phát hành số đầu tiên tại Quảng Châu (Trung Quốc), đặt nền móng cho nền báo chí cách mạng Việt Nam với sứ mệnh truyền bá tư tưởng yêu nước và cách mạng tới đông đảo quần chúng.

Không gian trưng bày tiếp tục khắc họa vai trò của báo chí trong các thời kỳ đấu tranh cách mạng, từ những năm 1930, giai đoạn Mặt trận Dân chủ, cao trào giải phóng dân tộc, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 cho đến hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Qua từng chặng đường lịch sử, báo chí luôn giữ vai trò là tiếng nói của Đảng, của dân tộc, góp phần cổ vũ tinh thần yêu nước, củng cố niềm tin và khơi dậy ý chí đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước.

Một điểm nhấn đặc biệt của chuyên đề là việc tái hiện hình ảnh những chiến sĩ cách mạng sử dụng ngòi bút như một vũ khí ngay trong lao tù và giữa chiến trường. Nhiều tờ báo bí mật được xuất bản tại Nhà tù Hỏa Lò như Lao tù tạp chí, Con đường chính, Đời tù, Xuân tù cùng các ấn phẩm tại Nhà tù Côn Đảo, Nhà tù Sơn La, Nhà đày Buôn Ma Thuột và ngục Kon Tum đã phản ánh tinh thần sáng tạo, ý chí kiên cường và khát vọng tự do của những người chiến sĩ cách mạng trong hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt.

Triển lãm cũng tái hiện hoạt động của các cơ quan báo chí trên khắp các chiến trường, từ Trạm phát hành Báo Cứu Quốc trong kháng chiến chống thực dân Pháp, tòa soạn tiền phương Báo Quân đội nhân dân tại Mường Phăng đến hoạt động của Đài Phát thanh Giải phóng, Thông tấn xã Giải phóng, Báo Giải phóng tại căn cứ Trung ương Cục miền Nam và căn hầm làm báo dưới trụ sở Báo Nhân Dân trên phố Hàng Trống trong thời kỳ chiến tranh phá hoại. Những tư liệu này góp phần làm nổi bật bản lĩnh, tinh thần dấn thân và trách nhiệm của những người làm báo trong mọi hoàn cảnh.

Không gian chuyên đề dành nhiều cảm xúc để tôn vinh các nhà báo - liệt sĩ như Trần Kim Xuyến, Bùi Đình Túy, Phạm Thị Ngọc Huệ, Dương Thị Xuân Quý và Lương Nghĩa Dũng. Dù tác nghiệp trong điều kiện chiến tranh ác liệt, họ vẫn bền bỉ bám sát thực tiễn, dùng ngòi bút và ống kính để ghi lại những khoảnh khắc lịch sử, đóng góp vào kho tư liệu quý giá của nền báo chí cách mạng Việt Nam.

Bên cạnh việc tái hiện quá khứ, chuyên đề còn khẳng định vai trò của báo chí trong thời kỳ mới với sứ mệnh phản ánh trung thực đời sống xã hội, lan tỏa những giá trị tích cực và đồng hành cùng sự phát triển của đất nước. Tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh nghề nghiệp và sự dấn thân của đội ngũ người làm báo hôm nay được xem là sự tiếp nối xứng đáng truyền thống vẻ vang mà các thế hệ đi trước đã dày công xây dựng.

Tham quan triển lãm trong chương trình sinh hoạt chuyên đề, bà Nguyễn Thị Liên Hương, Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Triều Khúc bày tỏ sự xúc động trước tinh thần quả cảm, trí tuệ và sự sáng tạo của những chiến sĩ cách mạng làm báo trong điều kiện tù đày và chiến tranh. Cùng chung cảm nhận, cô giáo Nghiêm Thị Huyền đánh giá việc ứng dụng mã QR trong thuyết minh giúp người xem dễ dàng tiếp cận thông tin, đồng thời tạo thêm nguồn tư liệu phục vụ giảng dạy và học tập. Cô đặc biệt ấn tượng với tấm gương nhà báo Phạm Thị Ngọc Huệ, qua đó càng thêm trân trọng sự hy sinh và cống hiến của những người làm báo cách mạng.

Với hệ thống tư liệu, hình ảnh và những câu chuyện lịch sử giàu giá trị, chuyên đề “Bút thép, lòng son” không chỉ là hoạt động tri ân các thế hệ nhà báo đã cống hiến vì sự nghiệp cách mạng mà còn góp phần bồi đắp lòng yêu nước, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và truyền cảm hứng về trách nhiệm, bản lĩnh của người cầm bút trong dòng chảy lịch sử Việt Nam.

Ngọc Ánh