Lũy kế từ năm 1989 đến ngày 29-9-2026, Hà Nội thu hút 75,49 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), gồm 9.517 dự án đăng ký mới với 40 tỷ USD, 2.569 lượt dự án điều chỉnh tăng vốn với 20,13 tỷ USD và 5.608 giao dịch góp vốn, mua cổ phần với 15,36 tỷ USD. Giai đoạn 2021-2025, Thành phố thu hút khoảng 14,945 tỷ USD vốn FDI. Khu vực kinh tế này tăng trưởng trên 35%/năm, đóng góp khoảng 7–10% GRDP của Thành phố; đến cuối năm 2025 tạo việc làm cho khoảng 288 nghìn lao động và đóng góp khoảng 4,9% tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn.

Tuy nhiên, cơ cấu FDI còn tập trung vào bất động sản, bán buôn, bán lẻ và công nghiệp chế biến, chế tạo; các lĩnh vực công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển (R&D), trí tuệ nhân tạo, đổi mới sáng tạo, y tế, giáo dục và công nghiệp văn hóa chưa thu hút được nhiều dự án. Liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước còn hạn chế, khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu chưa cao. Thủ tục hành chính còn phức tạp, chồng chéo; quỹ đất sạch và hạ tầng khu công nghiệp xanh chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi quản lý vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài còn những hạn chế.

Trước yêu cầu phát triển mới, Kế hoạch hành động số 119-KH/TU xác định kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là bộ phận quan trọng của nền kinh tế Thủ đô, không chỉ bổ sung nguồn vốn mà còn góp phần tiếp nhận công nghệ tiên tiến, phương thức quản trị hiện đại, tiêu chuẩn quốc tế và kết nối chuỗi giá trị toàn cầu. Thu hút FDI phải phục vụ mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, lấy con người, văn hóa, tri thức, công nghệ và chất lượng sống làm nền tảng; không đánh đổi môi trường, tài nguyên, bản sắc văn hóa, an ninh và an sinh xã hội để chạy theo tăng trưởng đơn thuần.

Thành phố chuyển mạnh tư duy từ “thu hút vốn” sang “chọn lọc, đồng hành và phát triển hệ sinh thái đầu tư chiến lược”, lấy chất lượng, hiệu quả, chuyển giao công nghệ, mức độ tham gia chuỗi cung ứng, giá trị gia tăng, phát triển xanh và chuyển đổi số làm tiêu chí chủ yếu. Cùng với đó là tăng cường sự lãnh đạo của Thành ủy, nâng cao hiệu lực quản lý, điều hành của chính quyền; đẩy mạnh quản lý rủi ro, giám sát, hậu kiểm thực chất, bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường.

Theo Kế hoạch, đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu thuộc nhóm địa phương dẫn đầu cả nước và có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực ASEAN về môi trường đầu tư, kinh doanh, chất lượng dịch vụ công và khả năng tiếp nhận các dự án FDI chất lượng cao. Thành phố hướng tới trở thành trung tâm thu hút, điều phối và lan tỏa dòng vốn đầu tư nước ngoài thế hệ mới vào các ngành công nghệ cao, công nghệ chiến lược, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, y sinh, tài chính, thương mại, logistics, công nghiệp văn hóa, công nghiệp xanh và dịch vụ giá trị gia tăng cao.

Giai đoạn 2026-2030, Thành phố đặt mục tiêu thu hút 25 tỷ USD vốn FDI đăng ký, khoảng 16 tỷ USD vốn thực hiện; trong đó, khoảng 80% số vốn FDI đến từ các nền kinh tế phát triển có tiềm lực về công nghệ, vốn và quản trị hiện đại. Hà Nội phấn đấu thu hút 10 tập đoàn đa quốc gia đặt trụ sở, văn phòng điều hành, trung tâm R&D, trung tâm đổi mới sáng tạo hoặc trung tâm dịch vụ khu vực trên địa bàn, trong đó có ít nhất một tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.

Thành phố đặt mục tiêu để vốn FDI mới trong các ngành, lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, R&D và công nghiệp xanh chiếm 50% tổng vốn FDI thu hút mới; tỷ lệ nội địa hóa trung bình trong các ngành công nghiệp chủ lực đạt từ 45%. Khoảng 350 doanh nghiệp trên địa bàn phấn đấu tham gia chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI, trong đó có khoảng 30 nhà cung ứng cấp I. Tỷ lệ khu công nghiệp sinh thái, bao gồm chuyển đổi và thành lập mới, đạt khoảng 40%; tỷ trọng lao động qua đào tạo trong cơ cấu sử dụng lao động đạt 80–85%. Khu vực kinh tế FDI phấn đấu đóng góp khoảng 11–12% GRDP của Thành phố.

Để đạt các mục tiêu trên, Hà Nội tập trung thu hút dự án có công nghệ lõi, công nghệ chuyên biệt, khả năng chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển nhà cung ứng trong nước; hạn chế dự án thâm dụng đất đai, năng lượng, sử dụng lao động giản đơn, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm hoặc có đóng góp thấp trên một đơn vị đất. Các lĩnh vực giáo dục, y tế và công nghiệp văn hóa cũng được chú trọng, với mục tiêu hình thành ít nhất hai trường đại học hoặc cơ sở đào tạo, nghiên cứu có vốn đầu tư nước ngoài; thu hút ít nhất hai dự án về bệnh viện, trung tâm điều trị chuyên sâu hoặc nghiên cứu, phát triển công nghệ y sinh và ít nhất ba dự án công nghiệp văn hóa có khả năng tạo sản phẩm, doanh thu.

Tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội phấn đấu trở thành trung tâm tài chính, dịch vụ, đổi mới sáng tạo và điều hành khu vực có sức cạnh tranh cao ở châu Á; là địa điểm đặt trụ sở, trung tâm R&D, trung tâm dữ liệu, trung tâm điều hành và dịch vụ dùng chung của các tập đoàn đa quốc gia. Thành phố đặt mục tiêu thu hút thêm ít nhất năm tổ chức, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới đặt trụ sở, đầu tư nghiên cứu, sản xuất tại Việt Nam; khu vực kinh tế FDI đóng góp khoảng 15% GRDP, chiếm khoảng 9% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Đến năm 2045, toàn bộ khu công nghiệp của Thành phố hướng tới mô hình khu công nghiệp sinh thái.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, Kế hoạch đề ra chín nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, từ đổi mới tư duy, hoàn thiện cơ chế, chính sách đến nâng cao chất lượng xúc tiến đầu tư, phát triển hạ tầng, nhân lực và tăng cường kiểm tra, giám sát.

Thành phố sẽ xây dựng danh mục dự án FDI ưu tiên, hoàn thiện cơ sở dữ liệu FDI Hà Nội và hệ thống theo dõi, điều hành trên nền tảng số; đánh giá hiệu quả đầu tư theo các tiêu chí về công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực, phát triển nhà cung ứng, đóng góp ngân sách, bảo vệ môi trường và an ninh kinh tế. Cơ chế hỗ trợ, ưu đãi được định hướng gắn với kết quả và cam kết thực hiện, đồng thời áp dụng quy trình phù hợp với mức độ rủi ro và giá trị chiến lược của dự án.

Về không gian phát triển, Hà Nội ưu tiên nâng cấp Khu Công nghệ cao Hòa Lạc thành hạt nhân công nghệ cao và đổi mới sáng tạo; phát triển Khu Công nghệ cao sinh học Hà Nội, trục Nhật Tân – Nội Bài cùng các cực công nghiệp theo chức năng phù hợp. Thành phố chú trọng tạo quỹ đất sạch, hoàn thiện hạ tầng giao thông, năng lượng, nước, logistics, hạ tầng số và dịch vụ xã hội; chuyển đổi khu, cụm công nghiệp theo hướng xanh, thông minh, sinh thái, đồng thời nghiên cứu phát triển khu thương mại tự do và khu kinh tế tự do.

Cùng với đó, Thành phố đẩy mạnh cải cách hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, tăng cường liên thông dữ liệu về quy hoạch, đất đai, xây dựng, môi trường, thuế, lao động và dịch vụ công; xây dựng hồ sơ số dùng chung, hạn chế yêu cầu nhà đầu tư cung cấp lại thông tin đã có. Hoạt động xúc tiến đầu tư chuyển từ đại trà sang tiếp cận có trọng tâm theo thị trường, ngành, nhà đầu tư và danh mục dự án cụ thể; duy trì cơ chế đối thoại, hỗ trợ nhà đầu tư xuyên suốt từ giai đoạn tiếp cận, cấp phép đến triển khai và mở rộng dự án.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp Việt Nam, trường đại học, viện nghiên cứu và hệ sinh thái khởi nghiệp. Thành phố phát triển nguồn nhân lực trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, dữ liệu, an ninh mạng, công nghệ sinh học, logistics, tài chính và quản trị chuỗi cung ứng; tăng cường chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển các trung tâm R&D, phòng thí nghiệm dùng chung.

Công tác kiểm tra, giám sát và hậu kiểm được thực hiện theo vòng đời dự án, tập trung vào tiến độ góp vốn, sử dụng đất, công nghệ, môi trường, thuế, lao động, chuyển giá, an ninh dữ liệu và việc thực hiện cam kết. Thành phố xây dựng hệ thống cảnh báo sớm đối với dự án chậm triển khai, sử dụng tài nguyên kém hiệu quả hoặc có dấu hiệu vi phạm; đồng thời tăng cường quản lý vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài, giám sát ngoại hối, phòng chống rửa tiền và kiểm soát rủi ro đối với an ninh kinh tế, hệ thống tài chính.

Ngay sau khi ban hành Kế hoạch, trong năm 2026, Thành phố tập trung xây dựng kế hoạch triển khai của UBND Thành phố, thành lập Tổ công tác liên ngành về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; xây dựng danh mục dự án FDI chiến lược giai đoạn 2026-2030 và hoàn thiện Bản đồ đầu tư Hà Nội. Đồng thời, triển khai tiêu chí khu, cụm công nghiệp sinh thái; nâng cấp Khu Công nghệ cao Hòa Lạc; đẩy mạnh Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ; thiết lập cơ chế đối thoại, hỗ trợ nhà đầu tư sau cấp phép trên nền tảng số và xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát chuyên đề.

Ban Thường vụ Thành ủy lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện việc triển khai Kế hoạch. Đảng ủy UBND Thành phố lãnh đạo UBND Thành phố cụ thể hóa mục tiêu, nhiệm vụ thành chương trình, đề án, dự án, xác định rõ cơ quan chủ trì, phối hợp, thời hạn và sản phẩm. Sở Tài chính là đầu mối tham mưu, tổng hợp, theo dõi kết quả; Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp, Sở Công Thương, Sở Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan thực hiện nhiệm vụ theo chức năng. Các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát, chịu trách nhiệm về kết quả trong phạm vi quản lý.

Chế độ báo cáo được quy định cụ thể: các đảng ủy, cấp ủy cơ quan chủ trì báo cáo tiến độ hằng quý; Đảng ủy UBND Thành phố tổng hợp, báo cáo Ban Thường vụ Thành ủy định kỳ sáu tháng và hằng năm; UBND Thành phố báo cáo Bộ Tài chính hằng năm để tổng hợp, báo cáo Chính phủ theo quy định.

Với hệ thống mục tiêu, nhiệm vụ và cơ chế tổ chức thực hiện đồng bộ, Kế hoạch hành động số 119-KH/TU xác định hướng đi mới trong thu hút, quản lý và sử dụng FDI của Hà Nội, lấy chất lượng và hiệu quả làm trọng tâm, gắn nguồn vốn đầu tư nước ngoài với chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước và phát triển Thủ đô xanh, hiện đại, bền vững.

Nguyễn Như Quyền