Đồng chí Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội phát biểu khai mạc toạ đàm

Phát biểu khai mạc, đồng chí Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội cho biết, thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố Hà Nội, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn, đơn vị nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia triển khai nhiều hoạt động khảo sát, nghiên cứu, thu thập tư liệu để xây dựng Báo cáo tóm tắt Khu di tích Cổ Loa trình UNESCO. Theo ông Nguyễn Thanh Quang, nhiệm vụ trọng tâm của quá trình này là nhận diện đầy đủ những giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, làm rõ các đặc trưng về lịch sử, khảo cổ học, văn hóa, quy hoạch và cảnh quan nhằm tạo cơ sở khoa học vững chắc cho hồ sơ đề cử.

Đại diện Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội bày tỏ mong muốn tiếp tục tiếp nhận những ý kiến phản biện, trao đổi khách quan từ các nhà khoa học về tên gọi di sản, tiêu chí nổi bật, tính toàn vẹn, tính xác thực cũng như các nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung trong dự thảo Báo cáo tóm tắt. Những ý kiến chuyên môn sẽ góp phần hoàn thiện hồ sơ với chất lượng khoa học cao, đáp ứng yêu cầu của UNESCO trong quá trình xem xét đề cử.

Theo dự thảo Báo cáo tóm tắt, Quần thể di sản văn hóa - khảo cổ học đặc biệt Cổ Loa nằm trên địa bàn xã Đông Anh, thành phố Hà Nội, có diện tích quy hoạch bảo tồn khoảng 860,4 ha. Di sản được xác định là một trong những trung tâm cư trú và quyền lực sớm nhất của người Việt cổ, phản ánh tập trung những thành tựu tiêu biểu của Văn minh sông Hồng trong tiến trình hình thành quốc gia đầu tiên của dân tộc.

Điểm nổi bật của Khu di tích Cổ Loa là hệ thống thành đất quy mô lớn với tổng chiều dài hơn 15,8 km, gồm ba vòng thành được xây dựng theo cấu trúc xoáy trôn ốc độc đáo. Hệ thống thành lũy kết hợp hài hòa với mạng lưới hào nước, sông Hoàng Giang và thủy hệ tự nhiên đã tạo nên một không gian phòng thủ liên hoàn, đồng thời đáp ứng yêu cầu cư trú, giao thông, sản xuất nông nghiệp và thủ công nghiệp. Đây được xem là minh chứng tiêu biểu về trình độ quy hoạch, kỹ thuật xây dựng và khả năng thích ứng với điều kiện tự nhiên của cư dân Việt cổ.

Dự thảo cũng xác định hệ thống thành lũy, mạng lưới thủy hệ cổ, các di tích khảo cổ học cư trú và luyện kim qua nhiều thời kỳ cùng không gian làng truyền thống và các thực hành lễ hội cộng đồng là những yếu tố quan trọng tạo nên giá trị nổi bật của Cổ Loa. Trên cơ sở đó, Khu di tích Cổ Loa được đánh giá có tiềm năng đáp ứng hai tiêu chí của Công ước Di sản thế giới đối với một di sản văn hóa có giá trị nổi bật toàn cầu.

Trong khuôn khổ tọa đàm, các chuyên gia tập trung phân tích những giá trị lịch sử, khảo cổ học, kiến trúc và văn hóa của Cổ Loa trong tiến trình hình thành quốc gia dân tộc Việt Nam. Nhiều ý kiến khẳng định Cổ Loa không chỉ gắn với Nhà nước Âu Lạc dưới thời An Dương Vương mà còn là trung tâm chính trị quan trọng trong nhiều giai đoạn lịch sử, tiêu biểu là việc Ngô Quyền lựa chọn nơi đây làm kinh đô sau chiến thắng Bạch Đằng năm 938, mở ra thời kỳ độc lập tự chủ lâu dài của dân tộc.

Các nhà khoa học cũng nhấn mạnh hệ thống di tích, di vật và tầng văn hóa khảo cổ học phong phú tại Cổ Loa đã cung cấp nhiều tư liệu quý giá về quá trình hình thành và phát triển của quốc gia Việt Nam thời kỳ đầu. Đây là nền tảng quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, đối sánh với các di sản cùng loại trên thế giới, qua đó làm rõ hơn những giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa trong hồ sơ đề cử UNESCO.

Kết thúc tọa đàm, PGS.TS Trần Đức Cường đánh giá cao những ý kiến tâm huyết, có giá trị khoa học của các chuyên gia, nhà quản lý và các cơ quan nghiên cứu. PGS.TS Trần Đức Cường bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành của cộng đồng khoa học trong quá trình hoàn thiện hồ sơ, góp phần xây dựng bộ hồ sơ khoa học chất lượng cao, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của UNESCO và từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa Khu di tích Cổ Loa trở thành ứng cử viên Di sản thế giới của Việt Nam.

Ngọc Ánh