Theo Chỉ thị số 07/CT-UBND ngày 23-4-2026, UBND thành phố Hà Nội yêu cầu giám đốc, thủ trưởng các sở, ban, ngành; chủ tịch UBND các xã, phường cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan nghiêm túc triển khai các nhiệm vụ nhằm kịp thời chấn chỉnh, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động quan trắc nước thải, khí thải tự động, liên tục trên địa bàn thành phố.

Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh hoạt động quan trắc môi trường phải bảo đảm các yêu cầu về tính chính xác, khách quan, liên tục và minh bạch; toàn bộ dữ liệu quan trắc phải được truyền, lưu trữ và khai thác đúng quy định của pháp luật. Dữ liệu quan trắc môi trường được xác định là nguồn thông tin quan trọng phục vụ công tác quản lý nhà nước, giám sát môi trường và xử lý vi phạm, do đó cần được kiểm soát chặt chẽ, không để xảy ra các hành vi can thiệp trái phép dưới mọi hình thức.

UBND thành phố yêu cầu việc quản lý, vận hành hệ thống quan trắc phải gắn với ứng dụng công nghệ số, tự động hóa và phân tích dữ liệu nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường, nâng cao hiệu quả giám sát và cảnh báo môi trường. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm tăng cường tính chủ động trong công tác quản lý, đồng thời hạn chế nguy cơ phát sinh các hành vi gian lận, làm sai lệch dữ liệu quan trắc.

Đối với các cơ sở thuộc diện phải thực hiện quan trắc tự động, liên tục, thành phố yêu cầu thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường, các văn bản hướng dẫn thi hành và yêu cầu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Các cơ sở phải lắp đặt, vận hành hệ thống quan trắc và truyền dữ liệu liên tục về Sở Nông nghiệp và Môi trường; không được miễn trừ trách nhiệm truyền dữ liệu trong trường hợp hệ thống bị khám xét hoặc thu giữ.

Trong trường hợp thiết bị bị khám xét hoặc thu giữ, các cơ sở phải chủ động xây dựng phương án thay thế kịp thời nhằm bảo đảm dữ liệu không bị gián đoạn. UBND thành phố đồng thời yêu cầu các cơ sở rà soát, kiểm tra toàn bộ hệ thống thiết bị quan trắc, phần mềm thu thập, xử lý và truyền dữ liệu; bảo đảm kết nối ổn định, liên tục, không để gián đoạn dữ liệu quá 5 phút trong 1 giờ vận hành.

Việc kiểm tra, hiệu chuẩn thiết bị phải được thực hiện bằng chất chuẩn còn hạn sử dụng, có liên kết chuẩn theo đúng quy định; đồng thời đánh giá độ chính xác, sai số và xử lý theo quy định tại Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT. Thành phố cũng yêu cầu các cơ sở thực hiện nghiêm các biện pháp bảo đảm an toàn, bảo mật và tính toàn vẹn của dữ liệu quan trắc môi trường.

Theo chỉ đạo, tủ lấy mẫu tự động phải được niêm phong, quản lý đúng quy định; hệ thống lưu trữ dữ liệu phải được kiểm soát truy cập bằng tài khoản, mật khẩu; các cổng kết nối được niêm phong và tài khoản quản trị cấp cao phải được quản lý chặt chẽ, đồng thời cung cấp cho Sở Nông nghiệp và Môi trường phục vụ công tác kiểm soát, giám sát. Dữ liệu quan trắc phải được sao lưu tự động và truyền theo thời gian thực thông qua các giao thức bảo mật an toàn.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì rà soát, đánh giá toàn bộ hệ thống quan trắc trên địa bàn; tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành; đồng thời rà soát hệ thống tiếp nhận dữ liệu và tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong phân tích, phát hiện dữ liệu bất thường. Sở cũng có trách nhiệm rà soát, công khai danh sách các cơ sở chưa lắp đặt, chưa kết nối hoặc chưa truyền dữ liệu; nghiên cứu, đề xuất cơ chế quản lý và giám sát hoạt động quan trắc tự động, liên tục trên địa bàn thành phố.

Sở Khoa học và Công nghệ được giao tham mưu các giải pháp kỹ thuật liên quan đến kiểm định, hiệu chuẩn, niêm phong thiết bị; kiểm tra độ chính xác của cảm biến, thiết bị quan trắc; phối hợp kiểm tra an toàn thông tin, bảo mật hệ thống và phần mềm nhằm bảo đảm dữ liệu được thu thập chính xác, không bị can thiệp trái phép.

Công an thành phố phối hợp kiểm tra, điều tra và xử lý các hành vi can thiệp, làm sai lệch dữ liệu quan trắc theo quy định pháp luật. Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố cùng UBND các xã, phường có trách nhiệm rà soát, cung cấp thông tin các cơ sở thuộc phạm vi quản lý; kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật về môi trường và phối hợp xử lý các hành vi vi phạm theo thẩm quyền.

Đối với các đơn vị cung cấp dịch vụ quan trắc, UBND thành phố yêu cầu thực hiện nghiêm các quy định về quan trắc môi trường, kiểm định, hiệu chuẩn thiết bị và tuân thủ đầy đủ quy trình kỹ thuật; chỉ được cung cấp dịch vụ trong phạm vi giấy phép được cấp. Chỉ thị nghiêm cấm mọi hành vi làm sai lệch kết quả quan trắc; các đơn vị cung cấp dịch vụ phải chịu trách nhiệm liên đới nếu để xảy ra vi phạm trong quá trình thực hiện dịch vụ.

Về công khai thông tin, thành phố yêu cầu thực hiện công khai dữ liệu quan trắc tự động, liên tục trên cổng thông tin điện tử hoặc bảng điện tử tại cơ sở ngay sau khi có kết quả; thời gian công khai tối thiểu 30 ngày nhằm tăng cường tính minh bạch, tạo điều kiện để cơ quan quản lý và người dân giám sát. Các hành vi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường và các quy định liên quan của thành phố Hà Nội.

Nguyễn Như Quyền