Đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trao Bằng chứng nhận ghi danh Lễ hội Tam giáp Xuân Biểu - Ngọc Hà - Hữu Tiệp là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Nằm trong quần thể Thập Tam trại xưa của kinh thành Thăng Long, ba giáp Xuân Biểu - Ngọc Hà - Hữu Tiệp có mối quan hệ kết nghĩa lâu đời, cùng tôn Thượng Đẳng Phúc Thần Huyền Thiên Hắc Đế làm Thành hoàng. Trải qua nhiều thế hệ, cấu trúc “tam giáp hợp hội” với thứ bậc anh cả - anh hai - em út không chỉ là hình thức tổ chức nghi lễ mà còn trở thành biểu tượng của tinh thần hòa hiếu, gắn kết cộng đồng và truyền thống cố kết bền chặt của cư dân vùng đất Ba Đình.

Hằng năm, vào ngày 19 tháng Giêng âm lịch - ngày Đại Kỳ Phúc, nhân dân ba giáp lại cùng nhau tổ chức chuỗi nghi lễ truyền thống được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Từ nghi thức bao sái ban thờ, chỉnh trang không gian thờ tự, lễ cáo thỉnh đến nghi thức rước nước thiêng từ chùa Một Cột về đền Núi Sưa, lễ tế hội đồng và rước Thánh “vi hành” qua các không gian linh thiêng đều được tổ chức công phu, chặt chẽ theo đúng trình tự truyền thống.

Trong không gian lễ hội, cờ hội rợp đường, tiếng nhạc lễ ngân vang, người dân các khu dân cư thành kính bày hương án trước cửa nhà, dâng lễ đón đoàn rước đi qua. Lễ hội vì thế không chỉ diễn ra trong khuôn viên di tích mà lan tỏa thành không gian văn hóa chung của cả cộng đồng dân cư, nơi mỗi người dân đều trở thành chủ thể thực hành và gìn giữ di sản.

Không đơn thuần là hoạt động tín ngưỡng, Lễ hội Tam giáp Xuân Biểu - Ngọc Hà - Hữu Tiệp còn là nơi lưu giữ ký ức văn hóa Thăng Long, phản ánh rõ nét đời sống tâm linh, phong tục và các giá trị ứng xử truyền thống của cộng đồng cư dân địa phương. Thông qua quá trình cùng chuẩn bị, cùng thực hành nghi lễ, các thế hệ được nhắc nhớ về cội nguồn, bồi đắp tình làng nghĩa xóm, giáo dục truyền thống kính trên nhường dưới và củng cố tinh thần đoàn kết cộng đồng.

Trải qua những biến động lịch sử và chiến tranh, có thời gian lễ hội bị gián đoạn nhưng mạch nguồn tín ngưỡng và hoạt động thờ phụng chưa bao giờ đứt đoạn. Từ năm 1992, lễ hội được nhân dân khôi phục; đặc biệt từ năm 2023, quận Ba Đình trước đây đã thống nhất chỉ đạo tổ chức lễ hội tại đền Núi Sưa với quy mô cấp quận, thể hiện sự quan tâm trong công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trên địa bàn.

Với những giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa, khoa học, giáo dục và giá trị cộng đồng tiêu biểu, Lễ hội Tam giáp Xuân Biểu - Ngọc Hà - Hữu Tiệp đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh vào danh mục quốc gia Di sản văn hóa phi vật thể. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với những giá trị tiêu biểu của lễ hội mà còn là niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân phường Ba Đình trong dịp kỷ niệm 1.000 năm ngày sinh Đức Thánh.

Phát biểu tại buổi lễ, đồng chí Phạm Thị Diễm, Phó Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch UBND phường Ba Đình khẳng định, việc lễ hội được ghi danh là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đồng thời đặt ra trách nhiệm lớn lao đối với cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Đồng chí nhấn mạnh, việc bảo tồn di sản phải gắn với phát huy giá trị trong đời sống đương đại; gìn giữ phải đi đôi với giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ; tổ chức lễ hội cần bảo đảm văn minh, lành mạnh, đúng quy định và giữ gìn tính nguyên gốc của di sản, để lễ hội không chỉ là ký ức của quá khứ mà còn trở thành nền tảng tinh thần cho hiện tại và niềm tin gửi gắm cho tương lai.

Trà Vy