Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu trình bày tờ trình

Nghị quyết áp dụng đối với các sở, ban, ngành, đơn vị sự nghiệp trực thuộc UBND thành phố; các đơn vị sử dụng vốn ngân sách nhà nước để thực hiện chương trình; UBND các xã; UBND các phường được hình thành sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã có diện tích đất nông nghiệp từ 70% trở lên so với tổng diện tích tự nhiên tại thời điểm 1-7-2025, cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc lập và triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn, hằng năm từ nguồn ngân sách nhà nước thuộc chương trình.

Theo nghị quyết, việc phân bổ vốn phải tuân thủ các quy định của Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách nhà nước, Quyết định số 16/2026/QĐ-TTg ngày 15-4-2026 của Thủ tướng Chính phủ và các quy định pháp luật có liên quan; đồng thời bám sát mục tiêu, chỉ tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030, bảo đảm không vượt tổng mức vốn đầu tư phát triển và vốn chi thường xuyên đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc phân bổ nguồn lực cũng phải bảo đảm đồng bộ, tránh chồng chéo với các Chương trình mục tiêu quốc gia khác, thực hiện quản lý tập trung, thống nhất về mục tiêu, cơ chế, chính sách và lồng ghép hiệu quả các nguồn vốn theo quy định của Chính phủ.

Nghị quyết xác định rõ định hướng ưu tiên nguồn lực đối với các xã, thôn đặc biệt khó khăn; thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng miền núi; các xã có tỷ lệ bổ sung cân đối từ ngân sách thành phố từ 50% tổng chi cân đối ngân sách cấp xã trở lên và các địa phương có nhiều hộ cận nghèo. Mục tiêu là tạo chuyển biến rõ nét trong xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các địa bàn còn nhiều khó khăn.

Đối với việc phân bổ vốn đầu tư cho cấp xã, nghị quyết quy định thực hiện theo hệ thống tiêu chí và hệ số. Theo đó, xã nhóm 1 được tính 30 điểm, xã nhóm 2 được tính 50 điểm, trong khi các phường thuộc đối tượng áp dụng được tính 20 điểm. Bên cạnh đó, các hệ số ưu tiên tiếp tục được áp dụng đối với những đơn vị có tỷ lệ bổ sung cân đối ngân sách cao, có thôn đặc biệt khó khăn, thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng miền núi hoặc có nhiều hộ cận nghèo nhằm bảo đảm việc phân bổ nguồn lực sát với nhu cầu thực tế.

Theo nghị quyết, ngân sách thành phố sẽ dành tối thiểu 1% tổng chi ngân sách giai đoạn 2026-2030 để triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia. Trên cơ sở kế hoạch vốn trung hạn và hằng năm, UBND cấp xã có trách nhiệm chủ động xây dựng phương án bố trí ngân sách địa phương, đồng thời huy động các nguồn lực hợp pháp khác để hoàn thành các tiêu chí, nhiệm vụ của chương trình, bảo đảm không phát sinh nợ đọng trong quá trình thực hiện.

Nghị quyết cũng quy định cụ thể về tỷ lệ vốn đối ứng của ngân sách cấp xã. Theo đó, các đơn vị được ngân sách thành phố hỗ trợ phải chủ động bố trí nguồn vốn đối ứng trong cả giai đoạn 5 năm và huy động thêm các nguồn lực hợp pháp khác để hoàn thành mục tiêu được phê duyệt. Trường hợp một đơn vị đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng sẽ được áp dụng mức vốn đối ứng tối thiểu thấp nhất. Đối với các đơn vị có tỷ lệ bổ sung cân đối từ ngân sách thành phố từ 50% đến dưới 70%, tỷ lệ vốn đối ứng tối thiểu là 70%; từ 70% trở lên là 50%. Những đơn vị có tỷ lệ hộ cận nghèo từ 1% đến 2% phải bố trí tối thiểu 40%, từ 2% trở lên là 30%; riêng các đơn vị có thôn đặc biệt khó khăn, thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số hoặc vùng miền núi chỉ phải bố trí tối thiểu 10%.

Theo báo cáo thẩm tra của Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố Hà Nội, việc ban hành nghị quyết là cần thiết nhằm cụ thể hóa các quy định của Trung ương về nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ nguồn vốn ngân sách thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030. Đồng thời, nghị quyết tạo hành lang pháp lý cho công tác lập kế hoạch, phân bổ, quản lý và sử dụng ngân sách theo hướng công khai, minh bạch, đúng mục tiêu, đúng đối tượng và phù hợp với điều kiện thực tế của Thủ đô cũng như yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố đánh giá việc UBND thành phố trình HĐND thành phố ban hành nghị quyết đúng thẩm quyền, phù hợp với quy định của pháp luật và yêu cầu triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn.

Cũng trong chiều 15-7, HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết bổ sung danh mục các công trình, dự án thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trên địa bàn thành phố. Theo nghị quyết, danh mục được bổ sung gồm 873 dự án với tổng diện tích thu hồi đất 11.563,83ha.

Đối với nguồn kinh phí bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng, nghị quyết quy định các dự án sử dụng vốn ngân sách thành phố sẽ được cân đối trong kế hoạch đầu tư công và dự toán ngân sách đã được HĐND thành phố phê duyệt; các dự án thuộc ngân sách cấp xã do các xã, phường chủ động bố trí; đối với các dự án ngoài ngân sách, chủ đầu tư có trách nhiệm bảo đảm đầy đủ nguồn kinh phí phục vụ công tác giải phóng mặt bằng theo tiến độ đầu tư.

Qua thẩm tra, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố cơ bản thống nhất với các tiêu chí xác định danh mục thu hồi đất do UBND thành phố trình. Tuy nhiên, Ban đề nghị UBND thành phố tiếp tục rà soát, bổ sung đầy đủ căn cứ pháp lý và tiến độ thực hiện của từng dự án; đồng thời loại khỏi danh mục những dự án đã hết thời hạn thực hiện nhưng chưa được gia hạn hoặc chưa bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý theo quy định.

Đối với các dự án đầu tư công chậm tiến độ, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố đề nghị đưa vào danh mục để chủ động triển khai công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, đồng thời xây dựng danh mục riêng nhằm phục vụ công tác theo dõi, giám sát trong quá trình thực hiện. Việc xây dựng danh mục các dự án cũng phải bảo đảm thống nhất với chỉ tiêu sử dụng đất đến năm 2030 đã được giao cho các xã, phường theo Quyết định số 2367/QĐ-UBND ngày 7-5-2026 của UBND thành phố.

Đối với từng nhóm dự án, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố tiếp tục đề nghị rà soát, bổ sung căn cứ pháp lý và tiến độ triển khai đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách, dự án đấu giá quyền sử dụng đất, dự án ngoài ngân sách và các dự án đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư. Đồng thời, UBND thành phố cần tiếp tục chỉ đạo rà soát, bổ sung danh mục thu hồi đất theo đề xuất của UBND các xã, phường đối với những dự án đáp ứng đầy đủ tiêu chí, điều kiện và đối tượng thu hồi, phù hợp với chỉ tiêu sử dụng đất, bảo đảm căn cứ pháp lý và khả năng triển khai thực tế để trình HĐND thành phố xem xét, quyết định.

Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố cũng đề nghị UBND thành phố chịu trách nhiệm toàn diện về tính chính xác của hồ sơ, tài liệu, số liệu, năng lực thực hiện của chủ đầu tư cũng như sự thống nhất giữa hồ sơ và thực địa, bảo đảm việc triển khai các dự án đúng đối tượng, đúng tiêu chí, đúng thẩm quyền, tuân thủ quy định của pháp luật và có tính khả thi trong quá trình tổ chức thực hiện.

Thanh Thủy - Bảo Vy